#12 Green SanctuaryPortfolio

01 Joséphine de Beauharnais

Groen
heiligdom

02 Joséphine de Beauharnais

Nadat ze was gered van de guillotine leefde Madame Napoleon nog maar voor één ding: de creatie van een groen paradijs voor de zintuigen, vol adembenemende kleuren en heerlijke geuren. Laat je meeslepen door haar obsessieve plantmania en eindeloze jacht naar nieuwe planten – zelfs tot in vijandelijk gebied_______.

03 Joséphine de Beauharnais
04 Joséphine de Beauharnais

Joséphine de Beauharnais kennen we als keizerin van Frankrijk en de vrouw van Napoleon, maar ze was bovenal de vrouw die de tuinen van het keizerlijke Château de Malmaison bij Parijs veranderde in een botanisch lusthof.

05 Joséphine de Beauharnais

Op Malmaison stroomden watertjes en fonteinen en de vele exotische plantensoorten werden geflankeerd door Afrikaanse gazellen, slingerende apen, grazende lama’s en rennende struisvogels. Als een exotische droom die werkelijkheid was geworden.

06 Joséphine de Beauharnais
07 Joséphine de Beauharnais

Joséphine onderhield warme contacten met verschillende ontdekkingsreizigers zoals Nicolas Baudin en Alexander von Humboldt en spande hen met haar charmes handig voor haar botanische karretje.

“WANNEER IK ME VERLIES IN DE KLEUREN VAN EEN CACTUS, BEN IK GELUKKIGER DAN WANNEER IK WORD OMRINGD DOOR DE OVERDAAD VAN ONS PALEIS________.”
08 Joséphine de Beauharnais
09 Joséphine de Beauharnais
10 Joséphine de Beauharnais

In een immense broeikas herschiep ze de weelderige Caraïbische vegetatie uit haar kindertijd. Met bedwelmende geuren en een weergaloze kleurenpracht.

Plantencast

Begonia, Dieffenbachia, Strelizia, Haworthia, Echinocactus.

In 1799, terwijl Napoleon maanden wegbleef voor zijn tocht door Egypte, kocht zijn vrouw Joséphine Chateau de Malmaison. Al voor ze het koopcontract ondertekende, fantaseerde ze over prachtige bloeiende tuinen met exotische dieren en grote kassen vol tropische vruchten. Hier zou ze haar Martinique - haar keizerrijk - bouwen. Rondom dit imposante zeventiende-eeuwse landgoed net buiten Parijs, creëerde ze met behulp van hovenier Louis-Martin Berthault een indrukwekkend en betoverend park waarvan de extravagante schoonheid haar de titel Rozenkeizerin opleverde. De veeleisende keizerin had duidelijke ideeën over de verwezenlijking van haar droom en hield streng toezicht op de bouw van het weelderige park. Het moest Engels worden, maar met een sensueel, romantisch tintje. En natuurlijk een flinke dosis extravagantie krijgen. Er stroomden watertjes en fonteinen en de vele exotische plantensoorten werden geflankeerd door Afrikaanse gazellen, slingerende apen, grazende lama’s, en rennende struisvogels. Als een exotische droom die werkelijkheid was geworden.

JOSÉPHINES LIEFDE VOOR PLANTEN EN DE GEDREVENHEID OM HAAR EIGEN GREEN SANCTUARY TE SCHEPPEN VINDEN EEN OORSPRONG IN HAAR HEIMWEE NAAR HAAR JEUGD_______.

Plantenjacht

Joséphine had een competitieve verzameldrift wat betreft haar plantencollectie en liet zich daarbij geen strobreed in de weg leggen. Dat Frankrijk in de jaren waarin Joséphine op plantenjacht was op voet van oorlog stond met de rest van Europa weerhield haar er niet van haar dromen na te jagen. Botanici die meereisden op de expedities van Napoleon stuurden honderden zaden naar Parijs. Diplomaten en officieren hadden orders om uit alle veroverde gebieden planten en stekjes op te sturen naar de tuinen van Malmaison. En schepen die exemplaren voor Joséphine vervoerden kregen als enige vrije doorgang over maritiem oorlogsgebied. Zo werden tussen 1803 en 1814 honderden soorten planten geïntroduceerd in Europa. En Joséphine pionierde met de aanplant ervan.

Eeuwig bloeiend

Haar lievelingsbloem was de roos. De welig tierende, klimmende variant voor rozenpriëlen en hagen was net een beetje in opkomst en pasten perfect in het plaatje dat Joséphine in haar hoofd spon. Aangezien de ruim vijftig soorten die in Europa bekend waren maar eens in het jaar bloeiden, zocht de keizerin de wereld af naar exemplaren die haar langer konden bekoren. Reizigers uit China brachten het vreugdevolle bericht dat daar rozen bestonden die het hele jaar door bloeiden. Kosten noch moeite werden gespaard en tientallen exotische soorten werden aangevoerd, geplant en opgekweekt in het park en de kassen. Malmaison werd hierdoor een botanische tuin met grote faam. Haar collectie rozen bereikte buitengewone proporties. Dit succes ontlokte de keizer zijn beroemde uitspraak: ‘Ik win veldslagen, Joséphine wint harten.’

Groen heiligdom

Joséphines liefde voor planten en de gedrevenheid om haar eigen green sanctuary te scheppen vinden een oorsprong in haar heimwee naar haar jeugd. Ze verliet haar geboortegrond toen ze vijftien jaar oud was en verlangde terug naar de tropische weelde en warmte. In Malmaison liet ze daarom een reusachtige broeikas bouwen van bijna duizend vierkante meter. Dit groene heiligdom kon tot wel vijf meter hoge planten herbergen. Hier herschiep ze de weelderige caraïbische vegetatie uit haar kindertijd. Met bedwelmende geuren, een weergaloze kleurenpracht en een vochtige warme atmosfeer. Meer dan driehonderd planten uit het Zuiderzeegebied groeiden hier voor het eerst op Europese bodem. Zoals volle pioenrozen, magnolia’s en mimosa. Gezegd wordt dat de hortensia zelfs naar haar dochter is vernoemd.

Befaamde rozentuin

Toen Napoleon, om politieke redenen, in 1809 van Joséphine scheidde schonk hij haar Malmaison. Zij kreeg een jaargeld van 5 miljoen francs en had nu voldoende financiële middelen om het huis en de tuin te blijven onderhouden. Hofschilder Pierre-Joseph Redouté vereeuwigde op haar uitnodiging - zoals destijds gebruikelijk bij vorsten - delen van haar bloemen- en plantencollecties in rijk geïllustreerde, exclusieve boekwerken (florilegia). Deze tekeningen zijn nog altijd wereldberoemd. De laatste registratie van een roemrijke plantencollectie die kon ontstaan door de intense botanische passie van Joséphine de Beauharnais alias De Rozenkeizerin_______.

Tekst
Rosanne Loffeld

Beeld
1. Joséphine de Beauharnais (23 Juni 1763 - 29 Mei 1814), 1801, door François Gérard (Hermitage), 2. Craig Cramer, 4. Henri-François Riesener, 5. Minh T. , 6. Pierre-Paul Prud'hon, 7. Hortense Bonaparte (1815) door Fleury-François Richard, 3. en 8. Satoshi Kawamoto @greenfingersmilano, 9. Ron Taylor Studio, 10. en 11. Portretten van Joséphine (1763-1814), door Appiani Andrea (1754-1817), in olieverf (1797).