#1 interview

Bloemen om
   in te bijten

Ze droomde er als kind van om alles in de natuur te ontdekken, zette overal vraagtekens bij en maakte er haar werk van. Food Designer Katja Gruijters ontrafelt bloemengeheimen in haar studio annex kweeklab. Ze snapt niet waarom wij bloemen niet net als groente en fruit op tafel zetten en wel in een vaas. Voor Mooiwatbloemendoen.nl zoekt en vindt zij het naadje van de kous, een passionele queeste naar de verzorgende en voedzame waarden van bloemen_________.

Bloemenmenu

“Bloemen zijn zo veel meer dan alleen decoratiemateriaal! Ik vind het wonderlijk dat we bloemen op tafel zetten in een vaas in plaats van op een bord. Meer dan 50 soorten kunnen we eten, waarom doen we dat dan niet? Bloemen zouden net zo goed groente of fruit kunnen zijn. Gelukkig zie je steeds meer restaurants die koken met bloemen. Zelfs Nederlands grootste supermarktketen komt nu met een salade met eetbare bloemen. Het is duidelijk een trend die steeds toegankelijker wordt. Hopelijk wordt het een vast onderdeel van ons eetpatroon. Dan moeten bloemen ook als eetbaar geteeld worden. Hoe leuk zou het zijn als je van de bos bloemen die je op tafel hebt staan de bloemen eraf kunt knippen om op je bordje salade te strooien? Heerlijk toch? Eetbare bloemen zijn heel gezond, en een van de grootste exportproducten van Nederland, die potentie moeten we natuurlijk zo veel mogelijk benutten! Je kunt ze wel online bestellen, maar je ziet ze niet zo vaak live. En dan nog…. Ik koop ze eigenlijk het liefst aan een tak! In andere culturen worden bloemen al sinds oudsher gebruikt in de keuken. In Azië schenken ze liters chrysantenthee, in Frankrijk eten ze in de zomer bakken viooltjesijs, en in Italië verkoopt elke groenteboer courgettebloemen… Het is echt hoog tijd dat we aan een inhaalslag beginnen! Gelukkig zijn we al een eind op weg.”

“Wist je dat je lelie­blaadjes heel goed als pleisters kunt gebruiken?”

Superfood op een steeltje

“Experimenteren met viooltjes, daar begon het mee. Wist je dat die bomvol vitamine C zitten? Hoe meer ik ontdekte, hoe minder ik ervan begreep dat er zo weinig mee gedaan werd. Dus trok ik de stoute schoenen aan en stapte naar Bloemenbureau Holland: ’Weten jullie eigenlijk wel dat sommige bloemen heel goed voor je gezondheid zijn?' Het werd een mooie match. Momenteel onderzoek ik voor hen de genezende werking van de lelie, echt een ongelooflijk interessante en veelzijdige soort. Wist je dat lelieblaadjes van oorsprong als pleisters werden gebruikt?”

Kweeklab als speeltuin

“Eten en bloemen liggen dichter bij elkaar dan je denkt. Beide zijn plantaardig, komen uit de natuur en zijn ook weer vergankelijk. Raakvlakken te over. De meeste groenten in de moestuin hebben smakelijke bloemen die heel goed eetbaar zijn, denk aan courgettes en komkommer. Als ontwerper werk ik graag met dit soort natuurlijke materialen. De uitdaging zit hem in het overschrijden van de geeikte grenzen. Het brengt je op spannende vlakken. Dat grote onontgonnen gebied, die hele natuurlijke cyclus, dat alles fascineert mij mateloos. Te kijken wat je er nog meer mee kunt. Bewaren, verven, inmaken, er olie, thee en siroop van maken… Noem maar op. In de studio hebben we groeiprojecten gezaaid om te bestuderen. Ons eigen eetbare kweeklab aangelegd als het ware. We bestuderen daar groeiprocessen, nemen ze over, conserveren, observeren weer… Een heerlijke speeltuin!”

Bloemencast

Lelies
Tijgerlelie
Daglelie
Viooltjes
Appelbloesem
Chrysanten
Courgettebloem
Orchidee

Crunchy appelbloesem

“Appelbloesem is trouwens zo’n typisch geval van ‘bijzonder smakelijk’. Het heeft een appelsmaak, de textuur is een beetje crunchy, fris als de smaak van de lente. Als je een bloemetje op je tong legt gaat je tong tintelen, dat heeft een heel gek en verrassend effect in je mond. Het zijn “sechuan buttons” knopjes met een tintelend verdovende werking. Ze worden ook wel gebruikt voorafgaand aan een diner omdat het je tong reinigt. Ik heb er ooit een drankje van gemaakt voor mijn Wonderfood Diner geïnspireerd op Alice in Wonderland diner tijdens de Modebiennale in Arnhem. De gasten wisten niet wat ze overkwam! Voor mij is zo’n project een geweldig middel om mijn verhaal op tafel te leggen natuurlijk.”

“Ik wil van de bos bloemen op tafel de bloemen knippen om op mijn bordje salade te strooien”

Snoep van de bloemist

“Mijn bloemensnoepjes zijn ook zo’n ‘show en tell’-middel. Het zijn een soort ambachtelijke snoepjes met viooltjes, lavendel en rozenblaadjes. Het idee erachter was andere zintuigen te prikkelen dan alleen geur en zicht door smaak toe te voegen. Dat is mijn grote passie; het beeldend communiceren van wat ik wil vertellen, door de consument het verhaal als het ware te laten ervaren. Iets leukers is er niet.”

St. Jans-olie uit je vensterbank

“Een van mijn meest recente 'show and tell’-projecten was de Winter antidepression show in Maastricht bij Marres. Daar kon het publiek zien hoe je je winterdepressie met o.a. St. Janskruid kunt bestrijden. Dit plantje staat in bloei op 24 juni, de dag van St. Jan, het moment waarop de zon op zijn hoogst staat… En juist dat kruid helpt bij het verzachten van een winterdepressie. Dat is toch geweldig?! Zulke details vind ik fascinerend.”

“Wat eten we vanavond? Gewokte lelies, viooltjesijs, of courgette­bloemsalade?”

De schone orchidee

“Op dit moment is de orchidee mijn favoriete eetbare bloem. Ik vind hem visueel mooi om naar te kijken. Je zou in eerste instantie niet verwachten dat hij eetbaar is. Maar ook hiervoor geldt: don’t try this at home. Tenzij je zeker weet dat je een speciaal gekweekte versie hebt die eetbaar is.”

Katja's wensenlijstje

“Wat me echt te gek lijkt om nog eens te doen? Een expositie inrichten over bloemen waar je bloemen kunt, zien, ruiken, eten en proeven. Waar we alle zintuigen prikkelen, en de achtergrondverhalen vertellen. Dat lijkt me echt fantastisch.”

Katjes aaien

“Groei maakt mensen überhaupt blij, niet alleen de werking van de plant zelf, ook met planten bezig zijn heeft effect op hoe je je voelt. Ik kan me herinneren dat mijn vader me leerde om goed naar de natuur te kijken. Hij heeft me de kleine dingen in het leven laten zien. Een bloem die opengaat, een bij met stuifmeel aan zijn pootjes… We woonden aan de rand van het bos. In Geldrop, Brabant. We deden spoorzoekertje, speelden verstoppertje, gingen op zoek naar dieren, vogels en konijntjes. We maakten kransen van margrieten en paardebloemen… Ik was een echt buitenkind, heb altijd veel in de natuur gespeeld en gezworven. Samen met mijn vader keek ik in het voorjaar dagelijks naar de katjes in de tuin. Zodra het weer lente is, word ik nog steeds extra blij, omdat ik dat als kind heb meegekregen. Hoe bijzonder en mooi is het leven, en dan vooral die kleine dingen… Zo is het toch? Meer heb je eigenlijk niet nodig. Ik kan het niet laten om in de lente met mijn vingers aan katjes te zitten en te voelen of ze al opengaan, dan weet ik: het kind in mij is nog steeds aanwezig_______.”